Mitokondri nedir?

Mitokondri; hücredeki oksijenli solunum yapılan organeldir. Bu yüzden enerji ihtiyacı çok olan hücrelerde çok bulunur.

Örneğin kas ve karaciğerimizin her hücresinde 1000 kadardır. Çubuk, ipliksi yuvarlakça şekilde olurlar. Mitokondriler iç içe geçmiş iki zardan oluşukturlar. Bu zarlardan dıştaki düz, içteki kıvrımlıdır. İçteki zarın kıvrımlarına krista denir. Bu kıvrımlar mitokondrinin iç yüzeyinin genişlemesine neden olur.

Kıvrımların (krista) arasında kalan boşlukları “matriks ” denilen bir sıvı doldurur. Krebs devri tepkimelerini katalizleyen enzimler, matrik denilen sıvıda bulunur, Elektron taşıma sistemi (E.T.S) enzimleri ise binlerce özel paketcikhalinde kristaya tutunmuş olarak bulunurlar. Mitokondriler, plastitler gibi DNA taşırlar. Bu yüzden gerektiğinde çoğalabilirler.

Boyları 0,2-5 mikron arasında değişir. Şekilleri ise ovalden çubuğa kadar değişkenlik göstermektedir. Kimi hücreler tek bir büyük mitokondri içerebilse de çoğunlukla büyük sayılarda bulunurlar. Sayıları hücrenin enerji ihtiyacına göre değişir. Bilhassa adale ve sinir hücreleri gibi enerji ihtiyacı fazla olan hücrelerde çok sayıda mitokondri bulunur.

mitokondri

Bir karaciğer hücresinde sayıları 2500 civarına erişebilir. Mitokondride 4 bölüm vardır. Bunlar dış zar, iç zar, zarlararası (periferal) bölge ve matriks dir. Dış zar iç zara göre daha kalındır veporin denilen taşıyıcı proteinler bulundururlar. Mitokondri içerisine girecek maddeler porinlerle alınırlar. İç zar dış zara göre daha seçici geçirgen yapıdadır. Dış ve iç zar arasındaki bölgeye periferal bölge isimi verilir.

İç zar mitokondri matriksine doğru girintiler yaparak krista denilen yapıları oluşturur. Kristalar kese,boru,tüpçük,zigzag gibi çeşitli şekillerde olabilirler.Kristaların mitokondri eksenine uzanma biçimleri genelde enine olmakla beraber,boyuna ve çapraz olarak da olabilir. İç zar üzerinde solunumda görev alan ETS proteinleri bulunur.

Bu sebeple enerji ihtiyacı fazla olan hücrelerin mitokondrilerindeki krista sayısı daha fazladır. İç zar üzerinde elementer partikül ( Racker partikülü) denilen yapılar vardır. Bu yapıların iç zarla irtibatlı olan bir sap bölgesi ve buna bağlı baş bölgesi vardır.Baş bölgesinde ATP sentezi gerçekleştiğinden bu bölgeye ATPozom ismi verilmektedir.

Kemiozmotik Hipoteze göre mitokondriler, uzun vakit önce, büyük hücrelere geçebilen tek canlı organizmalardı. Ancak hücre içindekilere göre enerjiyi daha randımanlı ayrıştırabildiklerinden dolayı içine geçtikleri hücrelere çok yarar sağladılar ve giderek hücrelerin kalıcı birer parçası haline dönüştüler. Buna karşın, kendi genetik bilgilerini taşır ve içinde bulundukları hücrelerden bağımsız bir şekilde ayrılırlar.

Özellikleri

• Ayrılıp çoğalma özelliğine sahiptirler.
• Mitokondriler, oksijenli solunum yapan ökaryotik hücrelerde bulunur. Prokaryotik hücrelerde ve memelilerin eritrositlerinde bulunmaz.
• Mitokondri hücrede enerji üreten organeldir.
• Mitokondrilerin büyüklük ve şekilleri bakterilerinkiyle benzerlik gösterir.
• Kendilerine ait ribozom, DNA ve RNA ları vardır. Mitokondri ribozomları takriben olarak bakteri ribozomlarının büyüklüğündedir.
• Mitokondriler kloroplastlar gibi çift zara sahip organellerdir.
• Mitokondriyal DNA bakterilerde olduğu gibi daireseldir. Tüm bunlar Endosimbiyoz Teorinini desteklemektedir. Endosimbiyoz Teorinine göre mitokondri bir aerob prokaryotun ökaryotik hücre içine girerek simbiyotik olarak yaşayamaya başlaması neticesi gelişmiş bir organeldir.

Köken: Fransızca

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç